Brañas de Xestoso

As Brañas de Xestoso sitúanse nos montes que marcan a transición natural entre as comarcas de Tabeirós e Deza, un territorio caracterizado por amplas chairas húmidas nas súas zonas máis elevadas. Tradicionalmente, estes espazos permanecían asolagados durante gran parte do ano, dando lugar a unha paisaxe dominada por marismas, chans encharcados e zonas de elevada humidade, configurando unha paisaxe de gran singularidade dentro do interior galego. Nesta contorna consérvanse pequenos enclaves de gran valor natural, como zonas de turbeira e superficies inundables alimentadas polas choivas. Entre eles destaca a lagoa Sacra de Olives, situada nunha lixeira depresión do terreo a uns 650 metros de altitude. Trátase dunha lagoa de carácter estacional, xa que adoita manter a auga durante a maior parte do ano e unicamente sécase nos meses estivais, cando diminúen as precipitacións. Un dos elementos máis singulares da paisaxe son os muros de pedra que delimitan o espazo inundable da lagoa. A súa orixe está rodeada de tradición oral: segundo a lenda, estas estruturas serían levantadas para impedir a profanación dos corpos que, tras unha antiga batalla cuxo recordo se perdeu co tempo, serían lanzados ás súas augas. Este relato popular, unido ao valor ambiental do lugar, contribúe a reforzar o carácter simbólico deste espazo, onde natureza, memoria e tradición entrelázanse nunha paisaxe de gran personalidade.