Os Pendellos da Gouxa son un conxunto de construcións do século XVIII vinculadas á celebración de feiras e mercados tradicionais, concibidas para ofrecer resgardo e espazo para a exposición de mercadorías. Este tipo de arquitectura desenvolveuse en Galicia en enclaves estratéxicos vinculados á confluencia de camiños, como ocorre na Gouxa, punto de encontro de roteiros procedentes do Ribeiro, Ourense e Oseira. A súa orixe está ligada á actividade comercial histórica do lugar e á influencia do próximo Mosteiro de Oseira, que durante séculos exerceu a xurisdición sobre este territorio.
O conxunto orixinal dos pendellos sufriu perdas importantes entre 1950 e 1960 debido á construción de novas edificacións, aínda que os restos conservados seguen sendo funcionais e utilízanse durante os días de feira. Dispóñense de forma lineal, paralelos á estrada. A construción combina pedra na parte traseira, con pequenos vans, e fronte aberta que funciona como espazo de exposición, con grandes bloques que serven de mostrador e andeis para colocar os produtos. A cuberta sostense sobre un muro lateral e vigas apoiadas en columnas de pedra, reflectindo un deseño sinxelo e funcional, adaptado ao comercio e á vida rural do lugar.
Hoxe en día, os Pendellos da Gouxa manteñen a súa función social e cultural, sendo escenario de feiras que se celebran os días 11 e 23 de cada mes. Destaca especialmente a Festa da Carne ao Caldeiro e a Bóla con Torresmos, que ten lugar o primeiro domingo de xuño desde 1994, onde os asistentes poden degustar pratos tradicionais nun ambiente que combina gastronomía e tradición popular. Os Pendellos da Gouxa representan un exemplo significativo da arquitectura comercial tradicional galega e do papel das feiras na vida social do medio rural, mantendo vivo un espazo histórico que continúa sendo punto de encontro para veciños e visitantes.
