A igrexa de San Xulián de Ventosa é un dos templos románicos máis destacados da comarca, construída entre os séculos XII e XIII, aproximadamente entre os anos 1170 e 1200. O templo consérvase case intacto, o que permite apreciar con claridade a súa arquitectura orixinal e a atmosfera medieval que o caracteriza. Dedicada a San Xulián, esta igrexa constitúe un referente tanto pola súa antigüidade como pola calidade artística dos elementos que alberga no seu interior.
Un dos elementos máis singulares do templo é o sepulcro do abade Lope de Ventosa, unha obra excepcional pola súa iconografía e de gran valor histórico e artístico. Xunto a el consérvanse na nave varios elementos completos dun antigo baldaquino, un conxunto de gran elegancia que constitúe un exemplo único na comarca e un dos máis belos de Galicia.
A calidade artística destas pezas levou a algúns especialistas a atribuír tanto o sepulcro como o baldaquino a un discípulo do Mestre Mateo, o célebre autor do Pórtico da Gloria da catedral de Santiago, aínda que outros investigadores consideran que o sepulcro podería ser de datación algo posterior. Sexa cal for a súa autoría definitiva, a Igrexa de San Xulián de Ventosa representa un enclave fundamental para comprender o románico galego tardío e constitúe unha visita imprescindible para quen desexe descubrir o patrimonio artístico e espiritual do interior de Galicia.
