Igrexa de San Xurxo de Codeseda

A igrexa de San Xurxo de Codeseda, no municipio de A Estrada, é un dos templos románicos máis singulares do interior de Pontevedra. A súa orixe remóntase ao século XII, cando o rei Alfonso VII, no ano 1124, doou Codeseda a Munio Pérez Tacón tras seren ambos armados cabaleiros en Compostela. Poucos anos despois, o propio Munio Pérez cedeu o lugar e a súa igrexa a unha comunidade de monxas vinculadas á sede compostelá dando orixe ao Mosteiro de San Xurxo de Augas Santas. En 1154, o papa Anastasio IV mencionou esta casa monástica nunha bula como posesión da Iglesia compostelá. O mosteiro sobreviviu ata o século XV, cando, ao quedar só dúas relixiosas, foi suprimido polo cabido compostelán. Daquel antigo cenobio consérvase a cabeceira románica, considerada unha das máis belas e completas da provincia de Pontevedra. De estrutura pentagonal, a ábsida únese á nave mediante un tramo recto cuberto con bóveda de canón, mentres que a ábsida presenta unha bóveda nervada que descansa sobre columnas acodilladas e capiteis decorados con motivos vexetais de clara influencia compostelá. Ao exterior, a ábsida articúlase en cinco tramos separados por semicolumnas adosadas que reforzan os ángulos, e conta con cinco ventás ornamentadas con arquivoltas tóricas e axadrezadas, cuxos tímpanos esculpidos destacan pola súa delicadeza e equilibrio. A nave orixinal románica desapareceu en 1851, sendo reconstruída posteriormente. Na fachada principal pode lerse a data dunha das súas reformas, 1900, gravada sobre un reloxo e unha vieira. Sobre o frontis álzase unha espadana composta por dúas torres de dous corpos rematadas en campanarios con cúpulas, que completan a silueta monumental do conxunto. Este contraste entre as partes medievais e as reformas posteriores permite comprender con facilidade a evolución histórica do templo. Hoxe, a Igrexa de San Xurxo de Codeseda combina historia, arte e espiritualidade, conservando na súa cabeceira o esplendor do románico galego vinculado á tradición compostelá e ofrecendo ao visitante un valioso testemuño do pasado monástico de A Estrada.